BİR KERE YÜKSELEN BAYRAK BİR DAHA İNMEZ!’ SÖZÜNÜN HİKAYESİ
‘BİR KERE YÜKSELEN BAYRAK BİR DAHA İNMEZ!’ SÖZÜNÜN HİKAYESİ-
Gürcistan’ın başkenti Tiflis’te toplanan Azerbaycan ‘Milli Şurası’na başkanlık eden Mehmet Emin Resulzade, 28 Mayıs 1918’de bağımsız ‘Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti’nin kurulduğunu ilan etti ve ülkenin ilk cumhurbaşkanı seçildi. Mehmet Emin Resulzade ve dava arkadaşlarınin kurduğu Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti, Müslüman dünyada kadına seçme ve seçilme hakkı tanıyan ilk cumhuriyetlerden biri olarak da tarihe geçti. Azerbaycan’ın bağımsızlığını ilk tanıyan Osmanlı devleti oldu ve iki devlet arasında 4 Haziran 1918’de anlaşma imzalandı. 26 Haziran’da Azerbaycan kendi ordusunu kurduğunda bu ordunun oluşumunda Osmanlı subayları önemli rol oynadı. Hükümet 27 Haziran 1918’de aldığı kararla, Türk dili, devlet dili olarak ilan edildi. Daha önce çoğunda Rusça eğitim yapılan ortaokullarda, Türkçe eğitim yapılması zorunlu kılındı.

Daha sonra 7 Aralık 1918 tarihinde açılan 120 sandalyelik Azerbaycan Parlamentosu’nda, Mehmet Emin Resulzade, yaptığı konuşmada “Türküm, bu açıdan kendimi mutlu hissediyorum” derken milli mücadele ruhunu, teslim olmama kararlılığını simgeleyen ve tarihe geçen “Bir kere yükselen bayrak bir daha inmez!”sözünü söyledi.. Ancak Azerbaycan Cumhuriyeti, sadece 23 ay varlığını sürdürebildi. 28 Nisan 1920’de Rus Kızıl Ordu’nun Bakü’ye girmesiyle işgal başladı ve cumhuriyetin faaliyetlerine son verildi.
Mehmet Emin Resulzade, 1884 yılında Bakü’de doğdu. 19 yaşında gazeteci olarak çalışmaya başladı. 1905’de de siyasete atılarak Rus Çarlığı’na karşı gizli bir örgüt kurdu. Hakkında yakalama kararı çıkarılması üzerine de Türkiye’ye kaçtı. 1913’te ilan edilen genel afla da yurda geri döndü. 1917 yılında da ‘Müsavat Partisi’nin genel başkanı oldu. Fakat Rus Kızıl Ordu’sunun Azerbaycan’ı işgalinin ardından Almanya’ya kaçmak zorunda kaldı. Daha sonra da Türkiye’ye yerleşti. 6 Mart 1955 tarihinde Ankara’da tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybeden Resulzade başkentteki Cebeci Asri Mezarlığı’na defnedildi.
